Jose Marti

Fasifuaitau na saunia e José Martí.

Fasifuaitau na saunia e José Martí.

José Martí o se tasi o lauiloa lauiloa o Amerika faʻasaʻolotoga. Na fanau i Havana ia Ianuari 28, 1853, na avea o ia ma tasi o nofoaga taua o le tutoʻatasi Cuban. E toatele tusitala o le talafaasolopito latou manatu foi ia te ia o le suli i le tetee anti-imperialist tauivi na fai ma sui i lena taimi e Simón Bolívar.

Ae i talaatu o lona olaga faapolokiki - o se foliga e masani ona tosina uma i ai lona igoa - o ia o se tusitala lauiloa. Faʻapitoa Na tu matilatila Martí i le auiliiliga o tusitusiga ma solo. Lea na faʻatagaina ai o ia e faʻalauteleina ona mafaufauga faaupufai e aunoa ma le faʻatamala i le suʻesuʻeina o teritori o le matagofie o tagata.

Faʻaaliga

Muamua tausaga

E ui na fanau mai o ia i lalo o le la Caribbean, Sa nofo o ia i lona laitiiti i Valencia, Sepania, le taulaga na amata mai ai lona tama, o Mariano Martí. I le 13 o ona tausaga na ia toe foi ai i Cuba, lea o le a faamaeʻa ai ana aoga maualuga. O iina o le a ia maua ai lana uluaʻi auala aloaʻia i le tusiata, pe a ia lesitala i le Aʻoga Tomai o Atavali ma Faʻatagata i Havana.

I le taimi o lenei tulaga na ia maua ai lana misa muamua ma le pulega o pulega i luga o le motu. Faʻapitoa, Na molia o ia i le faalata ina ua maua le tusi na ia tusia, o ana mataupu na faaigoaina o uso a tamaiti aʻoga e toalua, "tagata liliuese". mo le lesitalaina i le 'au teteʻe tutoʻatasi. Mo lenei, na faasalaina o ia i le ono tausaga i le falepuipui. Ae faafetai i taumafaiga a ona matua, na aveina atu ai o ia i Sepania.

Fausiaina o le talatuu

I Sepania na ia aʻoaʻoina iunivesite i Madrid ma Zaragoza. I le alma mater o le laumua Aragonese na ia mauaina tikeri i Tulafono Lautele, Filosofia ma Tusi. I lena taimi, na ulufale ai le talavou José i le lalolagi o faʻamaumauga o se tagata galulue faʻatasi i le Diario de Avisos de Zaragoza.

O lenei auala o se lolomiga faʻatasi ai ma se tulaga faʻalemalo, o lona muamua auala aloaʻia lea i lenei laina o mafaufauga faaupufai. Talu mai lena taimi na avea o ia ma "tamaloa o le lalolagi" ... Na malaga mai Palisi i Niu IokaSa nofo o ia i se vaitaimi muamua i Mekisiko ma sa ia faaaluina ni nai masina i Kuatemala.

O se moomoo, o se mafuaaga mo le olaga

I malaga taʻitasi, na faʻalauteleina ai e Martí lana vaʻai i isi mea moni. E faʻapena foi, na ia ola i le alofa tele mataupu, o nisi o na atagia mai i ana tusitusiga tusitusiga. E ui i lea, o le manatu o le faʻasaʻolotoina o lona atunuʻu mai le Sipaniolo amo ua uma ona faʻamaonia i lona mafaufau.

Toe faʻafoʻi

Ma 1878, Ua uma ona faʻaipoipo ma ma lona ataliʻi, na toe foʻi atu ai José Martí i Cuba ma le faʻanaunauga malosi e faʻamalosia le tutoʻatasi o le atunuʻu. Mo lenei mafuaʻaga, na ia faʻavaeina le Cuban Central Revolutionary Club ma i le tausaga mulimuli ane o le mea na faʻaigoaina o "tamaʻi taua" na tatalaina. O lenei puʻupuʻu faʻaaupegaina o le lona lua tutoʻatasi taumafaiga faasaga i le Sipaniolo pale.

O le fouvale na vave lava ona taofiofia. O Martí na puʻeina ma toe lafoina faʻatasi i Niu Ioka. Ae leai se liliu i tua. E oʻo foi i le mea moni o le feiloaʻi ma lona toʻalua ma lona ataliʻi i le taulaga a Amerika na faʻalavelaveina ai o ia mai lana sini ua leva ona faʻatali i ai: le tutoʻatasi o Cuba. O se mafuaʻaga na iu lava ina afaina ai lona ola ma, o le mea lea, na te leʻi vaʻaia lava ua ausia.

O se tagata lauiloa

I le vaitaimi o le 1880, Na mauaina e José Martí le lauiloa tele i le tele o Latina Amerika. O se mea na tupu mai lona matua i le avea ai o se tusitala. Ioe, o ana lomiga i nusipepa lauiloa ma mekasini o Amerika Latina sa matua mamafa lo latou mamafa. E le gata i lea, ioe, mai lona auai i le lagolagoina-tutoʻatasi gaioiga i se tasi o mulimuli Sipaniolo kolone i fafo.

Fua fua fuaitau.

Fua fua fuaitau.

Oe mafai ona faʻatau le tusi ii: Fua fua fuaitau

Mo se taimi puupuu sa i ai o ia i Caracas, Venesuela. O lana fuafuaga o le faamaopoopoga mai le itu i saute o le Sami Caribbean, o se vaega atoa o taupulepulega leaga e faatoilaloina le au faakolone na tumau mausali i Cuba. Peitai, na faamalosia o ia e toe foi i le Big Apple ina ua tuliesea o ia e le Peresetene Antonio Guzmán Blanco mai le atunuu mo se tala o lana lolomiina i le Mekasini Venesuela.

Le tusitusiga a José Martí

E ui lava i le vevesi faapolokiki na faailogaina lona olaga, ae sa maua lava e José Martí taimi e tusi ai. I le faʻaopopoga i tusitusiga, o lana galuega aofia ai solo, tala pupuu, fale faʻafiafia ma e oʻo lava i se tala. O muamua na sili ona lauiloa, talu ai o le tele o latou i mafua ai moni aulotu ina ua latou lolomiina ona o le sitaili o tusitusiga tusia.

Matou Amerika

O se tasi o tusi taʻutaʻua a José Martí o La matou Amerika. O lenei ulutala na faʻaalia ia Ianuari 1891 i le Mekasini Faʻalauiloa a Niu Ioka ma i le Nusipepa o le Liberal Party o Mekisiko. Lenei tusitusiga faʻatusalia le faʻataʻitaʻiga o le a le "modernist tala" o.

I se isi faaupuga, le sitaili o La matou Amerika o le fetaui lelei atoatoa o loloto loloto existentialist mafaufauga ("Lalolagi", ae le faʻaleagaga, i le "faʻavasega" uiga o lenei faaupuga). I le tuʻufaʻatasia ma se prose sili ona matagofie e pei ona faʻamatalaina, lea, mamao mai le "suamalie" le aano, aumaia ai se malosiaga lofituina.

O le talatuu faʻalua itu

La matou Amerika i se vaega tele o loʻo aofai ai le tino o le "Martinian" taofi (manino anti-imperialist). O le mea lea, ua ia fesiligia tagata Amerika mo le faʻaaogaina saʻo o le aia tatau e taʻua ai latou o "Amerika." Tutusa, fautua le iuni o atunuu Latina Amerika Latina na pau lava le auala e feagai ai ma le mea ua ia manatu o le fou taufaamataʻu (le US) mo le itulagi.

E tusa ai Na faʻamaonia e Martí le i ai ose vaʻai saʻo, mafai ona vaʻai muamua i le tele o mea o le a tutupu. o le taimi lava na faatoilaloina ai pulega faakolone Sepania O le mea saʻo, o lenei "anti-Yankee" aʻoaʻoga na "gaoia" e le tele o taʻitaʻi o le Latina Amerika Amerika tuua e faamaonia ai lona tumau i le paoa seia oo mai nei.

Tusitusiga saunia e José Martí

Sa ou mafaufau ia te oe, o lou lauulu

Sa ou mafaufau ia te oe, o lou lauulu
e losilosi le lalolagi ata,
ma sa ou tuu se manatu o loʻu olaga ia i latou
ma sa ou manaʻo e miti o oe o aʻu.

Ou te savali i le lalolagi ma oʻu mata
siitia - oka, loʻu naunautaiga! - i se maualuga
lena i le ita faʻamaualuga poʻo le masiasi masiasi
na faʻamalamalamaina e le tagata ola.

Ola: -Faʻafefea ona oti; o le ala lena e afaina ai aʻu
lenei le manuia le sailiga, lenei leaga vevesi,
ma o Tagata uma i loʻu agaga e atagia mai,
ma le sailiga e aunoa ma le faʻatuatua, o le faʻatuatua ua ou oti.

Faʻatoʻe se paʻe paepae

Faʻatoʻe se paʻe paepae
ia Iuni pei o Ianuari
Mo le uo faamaoni
o le na avatua ia te aʻu lona lima saʻo.

Ma mo le saua na toesea aʻu
le fatu ou te ola ai,
Faʻatupu vao poʻo le togavao;
Ou te totoina le paʻepaʻe rosa.

Muamua o Faʻaonapo

Anthology laiti.

Anthology laiti.

Oe mafai ona faʻatau le tusi ii: Leai se oloa maua

A o avea o ia ma Cuba "aposetolo o le tutoʻatasi", e leʻi gata na tuu e Martí ia te ia lava le avanoa e tusitusi ai. Na ia suʻesuʻeina foi le ituaiga ma tulaga matagofie na sili ona faʻaaogaina i lona taimi, aemaise i solo. O le mea moni - o se ituaiga faʻatusa mo ana mafaufauga faʻapolokiki - na ia puipuia le foafoaga saolotoga nai lo metotia masani.

O le feteʻenaʻi ma le le maalofia o feteenaiga

Masalo, ona "anti-imperialist" tofiga na avea o se palliative mo na "sikola" o e saili e aveʻese lona taua i totonu modernism ma tusitusiga lautele. Ae i soʻo se tulaga, o le a latou avea pea ma ni mataupu ma, i nisi tulaga, le saʻo faʻamatalaga. Aua o José Martí na galue faʻamalosi e tusa ma manaʻoga faʻasolopito o lona Atunuʻu.

Faʻafefea ona ia faʻatonutonuina i latou na faʻaaogaina ona mafaufauga e aoga ai i latou lava? O le au polokiki o loʻo folafolaina tele le "Martinian" aitia moni galulue faʻatasi? Tulaga faʻavae i luga o autafa, E le mafai ona aveʻesea mai lona nofoaga muamua i le talafaʻasolopito o aso nei Latina Amerika tusitusiga..


O mataupu o le tusitusiga e tausisi ia tatou mataupu silisili o amio lelei faʻatonu. E lipotia se mea sese kiliki iinei.

Ia avea muamua ma faamatalaga

Tuʻu lau faamatalaga

o le a le lomia lou tuatusi imeli. O nofoaga e manaʻomia e makaina *

*

*

  1. E tali atu mo faʻamatalaga: Miguel Ángel Gatón
  2. Faamoemoega o faʻamatalaga: Pulea le SPAM, faʻamatalaga pulega.
  3. Tulaga faʻatulafonoina: Lau maliega
  4. Fesoʻotaʻiga o faʻamatalaga: O faʻamatalaga o le a le fesoʻotaʻi atu i isi vaega vagana i tulafono faʻatulafonoina.
  5. Teuina o faʻamatalaga: Faʻamaumauga tuʻufaʻatasia e Occentus Networks (EU)
  6. Aia Tatau: I soo se taimi e mafai ai ona e faʻatapulaʻaina, toe maua ma aveʻese au faʻamatalaga.